Od 1 stycznia 2020 roku zgodnie z ustawą z 4 lipca bieżącego roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, sprzedawca będzie miał prawo wystawić nabywcy, a więc podatnikowi VAT fakturę od paragonu, ale tylko wówczas gdy ten będzie zawierał jego NIP. W przeciwnym wypadku sprzedawca może dostać karę w wysokości 100% kwoty podatku wykazanego na danej fakturze. Zmiany nie dotkną jednak podatników, którzy świadczą usługo taksów osobowych, za wyjątkiem wynajmu samochodów osobowych z kierowcą. Początkowo zmiany miały wejść w życie już 1 września 2019 roku.
Faktura lub paragon z numerem NIP
Zmiany mają związek z wieloma nadużyciami w zakresie wystawiania faktur nie mających związku ze stanem faktycznym (tzw. puste faktury) do paragonów fiskalnych. Stąd od 1 stycznia 2020 roku ustawodawca postanowił ograniczyć możliwość wystawiania faktur na rzecz nabywcy posługującego się numerem NIP do paragonów, które tej numer posiadają.
Do tej pory obserwowano bowiem nieuczciwy proceder polegający na wystawianiu faktur na znajome firmy w zamian za określoną korzyść majątkową do paragonów wygenerowanych przez kasę, ale nie odebranych przez klientów. Firmy na podstawie faktur dokonywały odliczeń podatku VAT, ale w rzeczywistości danego towaru czy usług nie nabyły. Tym samym zawyżały koszty podatkowe. Nowe przepisy są zgodne z planem uszczelnienia polskiego systemu podatkowego. Najwięcej nadużyć obserwowano przede wszystkim w branży paliwowej czy budowlanej.
Nowe przepisy nie ograniczają jednak prawa do wystawiania faktury, ale jedynie regulują w sposób szczegółowy kwestie dokumentowania transakcji, które zostały już zapisane przy zastosowaniu odpowiedniej kasy fiskalnej. Podatnik może więc fakturę otrzymać. Musi być jednak konsekwentny. Dlatego już w chwili dokonywania zakupu musi poinformować sprzedawcę o tym, że chce zrobić to jako podatnik, a nie konsument. Osoba, która w chwili zakupu występować będzie jako konsument i wejdzie w posiadanie danego towaru jako konsument, nie będzie mieć możliwości zmiany charakteru tego zakupu.
Co w przypadku starych kas fiskalnych?
Jednak nie wszystkie obecne na rynku kasy posiadają możliwość umieszczania na paragonie dodatkowo numeru NIP nabywcy. Dlatego też wystawianie faktur w oparciu o paragony na rzecz osób posługujących się tym numerem będzie ograniczone do kas, które taką funkcjonalność posiadają. Jeśli sprzedawca w czasie zakupu, nie będzie mógł wpisać na paragonie numeru NIP, kupujący będzie musiał zadeklarować czy towar lub usługę nabywa jako podatnik. Wówczas sprzedawca od razu wystawi mu fakturę.
Tym samym nowe przepisy wcale nie wymagają wymiany kas rejestrujących przez podatników. Konieczna może być jednak zmiana procedur przez nich stosowanych, co jest jednak zgodne z przepisami ustawy o VAT. Zgodnie z nimi za pomocą kas rejestrujących ewidencjonowana jest tylko sprzedaż na rzecz osób fizycznych, które nie prowadzą własnej działalności gospodarczej.
Kary za niedostosowanie się do nowych przepisów
Zaproponowano wprowadzenie sankcji dla podatników, którzy nie zastosują się do nowych przepisów. W ich przypadku organ podatkowy będzie mieć prawo nałożyć karę w wysokości 100% kwoty podatku VAT widniejącego na danej fakturze. Jednak w stosunku do osób fizycznych ponoszących za ten sam czyn odpowiedzialność za przestępstwo czy wykroczenie skarbowe, dodatkowego zobowiązania nie ustala się.
Sankcje mają zlikwidować mechanizm nadużycia. Z założenia stosowane mają być prewencyjnie za nieprzestrzeganie zasad wystawiania i ewidencjowania faktur, dla sprzedawcy i nabywcy.
Zmiany nie dotyczą taksówkarzy
Zmiany wchodzące w życie od stycznia przyszłego roku nie dotyczą jednak podatników, którzy świadczą usługi taksówek osobowych za wyjątkiem wynajmu samochodów osobowych z kierowcą. W tym przypadku każdy kurs musi bowiem skończyć się wystawieniem paragonu fiskalnego. Dodatkowo kasy znajdujące się w taksówkach nie mogą wystawiać faktur. Kierowcy taksówek będą zatem mogli wystawiać faktury VAT do paragonów bez numeru NIP nabywcy.
Artykuł powstał przy współpracy z biurem rachunkowym Inplus